Bekijk deze foto — de broodrooster van General Electric, 1909

Bekijk deze foto: een elektrische broodrooster van General Electric, het model D-12. Vanaf 1909 in de winkel, de eerste die echt goed verkocht.

Wie vond hem uit? Tien jaar lang zei Wikipedia: de Schotse uitvinder Alan MacMasters, in 1893.

Die uitvinder heeft nooit bestaan. Op 6 februari 2012 zette een student de naam van een studievriend in het artikel, als grap. Een jaar later kreeg "MacMasters" een eigen pagina, met een bewerkte oude foto.

Daarna nam de wereld het over. Een landelijke krant. Ruim twaalf boeken in verschillende talen. Een kookprogramma van de BBC. In 2018 stond hij zelfs op de lijst van de Bank of England voor het nieuwe biljet van 50 pond.

In juli 2022 vond een scholier van 15 de foto vreemd en meldde het online. Binnen een week stond er "hoax" boven het artikel.

De eerste losstaande elektrische broodrooster kwam in 1893 wel echt uit Engeland: de Eclipse, van Crompton & Company. Alleen de uitvinder MacMasters was verzonnen.

Wikipedia corrigeerde zich. De boeken die hem noemden, staan gedrukt.

In organisaties werkt het net zo. Een cijfer wordt in de bron gecorrigeerd. De presentatie, de offerte en het jaarverslag die het overnamen, niet. Wat waar is, is één vraag. Waar de oude versie nog staat, is een tweede.

Foto: Eric Norcross, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Niet bewerkt: alleen geschaald en bijgesneden, met de naamsvermelding in beeld.

Waar staat bij u een cijfer dat in de bron al is aangepast, maar in de kopieën nog niet?

dyrep.org — laat kennis werken

Representatiekaart

• Type: BRONBEELD_OPEN_LICENTIE (foto, CC BY 3.0)
• Claimstatus: WEERLEGD — verzonnen op 6 februari 2012, als hoax vastgesteld in juli 2022
• Doel: redactionele educatie over het verschil tussen een gecorrigeerde bron en de kopieën die rondgaan
• Besluit: decision:social-representation:HZU-005:v1
• Bewerking: web alleen opnieuw gecomprimeerd; social geschaald en bijgesneden met naamsvermelding
• Bewijsgrens: de foto toont een GE D-12; ze zegt niets over de hoax zelf

Bronnen en verantwoording

• BBC — Alan MacMasters: How the great online toaster hoax was exposed (Marco Silva, 19 november 2022): de bewerking van 6 februari 2012, de eigen pagina vanaf februari 2013, de Daily Mirror, ruim een dozijn boeken, Great British Menu, de lijst van de Bank of England (2018), de melding door een 15-jarige in juli 2022 en het hoax-label binnen een week: https://www.bbc.com/news/the-reporters-63622746
• Wikipedia — Alan MacMasters hoax: samenvatting met verwijzingen: https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_MacMasters_hoax
• Wikipedia — Toaster: de Eclipse van Crompton & Company (1893) als eerste losstaande elektrische broodrooster; de GE D-12 (1909) als eerste commercieel succesvolle: https://en.wikipedia.org/wiki/Toaster
• Inverse — A long-running Wikipedia hoax and the problem of circular reporting (12 augustus 2022): https://www.inverse.com/input/culture/wikipedia-hoax-alan-macmasters-toaster
• Beeld — Eric Norcross, "D12cord", Wikimedia Commons: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=98844032 · licentie CC BY 3.0: https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/

De naam Alan MacMasters is van een echte persoon, een studievriend van de bedenker. Hij is niet de uitvinder en ook niet de man die de hoax schreef. "De boeken staan gedrukt" betekent: een gedrukte uitgave verandert niet mee met een correctie online. Of een bepaald boek of een bepaalde site vandaag nog de fout bevat, is per bron niet gecontroleerd.