Bekijk deze kaart — Sandy Island, 1876–2012

Bekijk deze kaart: de Koraalzee tussen Australië en Nieuw-Caledonië, op een Britse zeekaart uit 1908. Rechts van de riffen staat “Sandy I.”, gemeld door het walvisschip Velocity in 1876.

Daarnaast: hetzelfde gebied vanuit de ruimte. Alleen zee.

Het eiland bestond niet. Toch bleef het (be-)staan. Het belandde in wetenschappelijke databases en daarna in Google Earth: een eiland van 25 kilometer lang en 5 kilometer breed.

In oktober 2012 voer het Australische onderzoeksschip Southern Surveyor erlangs. De wetenschappers aan boord zagen op hun kaarten een eiland. Op de zeekaart van de kapitein stond iets anders: 1.400 meter diep.

Ze voeren eroverheen. Geen eiland.

Het interessante zit in dat verschil. De zeekaarten waren al lang gecorrigeerd. De databases niet. Die namen het eiland van elkaar over, ook toen niemand meer wist waar het vandaan kwam.

Een paar maanden later verscheen in het vakblad Eos een overlijdensbericht: “Sandy Island (1876–2012)”.

In organisaties werkt het net zo. Een cijfer in het jaarplan komt uit een eerder rapport, dat het uit een spreadsheet haalde, die het weer uit een presentatie had. Iedere stap klopt met de vorige. Niemand checkt de basis.

Wat op de kaart staat, is één vraag. Of iemand er ooit is geweest, is een tweede.

Kaart: Hydrographic Office, via Auckland Museum, publiek domein. Satellietbeeld: NASA Landsat 7, publiek domein. Niet bewerkt, op één ding na: de oranje cirkel om Sandy I. is van ons. Verder alleen bijgesneden, geschaald en naast elkaar gezet.

Welk cijfer bij u wordt al jaren overgenomen, zonder dat iemand de bron nog heeft gezien?

dyrep.org — laat kennis werken

Representatiekaart

• Type: BRONBEELD_PUBLIEK_DOMEIN (zeekaart 1908 naast satellietbeeld 2002)
• Claimstatus: WEERLEGD — op de aangegeven plek is diepe zee
• Doel: redactionele educatie over gegevens die van bron naar bron worden overgenomen zonder dat iemand gaat kijken
• Besluit: decision:social-representation:HZU-008:v1
• Bewerking: beide bijgesneden en geschaald, naast elkaar gezet met onderschrift en bronvermelding; Sandy I. op de kaart omcirkeld door DyReP
• Bewijsgrens: kaart en satellietbeeld tonen het gebied; het satellietbeeld markeert de plek niet op de meter. Het bewijs is de dieptemeting van de Southern Surveyor, niet het beeld

Bronnen en verantwoording

• Seton, Williams, Zahirovic en Micklethwaite — "Obituary: Sandy Island (1876–2012)", Eos 94(15), 9 april 2013: in oktober 2012, op de 25-daagse tocht van de R/V Southern Surveyor, een eiland van 25 bij 5 kilometer in wetenschappelijke datasets en Google Earth dat ontbrak op de zeekaarten van de kapitein: https://research.monash.edu/en/publications/obituary-sandy-island-18762012/
• University of Western Australia — "Mythbusting scientists 'undiscover' fantasy island", 23 november 2012: een diepte van 1.400 meter op de zeekaarten van het schip; niemand wist hoe de fout in de databases was beland: https://www.news.uwa.edu.au/201211235241/research/mythbusting-scientists-undiscover-fantasy-island
• Wikipedia — Sandy Island, New Caledonia: de melding door de Velocity in 1876, de kaart van 1908, de verwijdering van Franse (1974) en Australische (1985) zeekaarten en de verspreiding via de World Vector Shoreline-database: https://en.wikipedia.org/wiki/Sandy_Island,_New_Caledonia
• Beeld — kaart: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sandy_Island_on_1908_chart.jpg · satellietbeeld: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sandy_Island_(Alleged_Location)_2002-01-10,_Landsat_7_ETM%2B.png

Waarom de Velocity in 1876 een eiland meldde, is niet zeker; een vlot van drijvend puimsteen is een van de verklaringen. De datum van de doorvaart in 2012 staat in de bronnen niet op de dag: Eos noemt oktober 2012, het persbericht kwam op 23 november 2012.